Scotland trở lại World Cup sau 28 năm — Steve Clarke chọn lựa đội hình nào cho Bắc Mỹ?

Đã 28 năm trôi qua kể từ lần cuối cùng Scotland góp mặt tại World Cup, một khoảng thời gian dài đủ để một thế hệ người hâm mộ Tartan Army sinh ra, lớn lên và có con mà chưa từng thấy đội tuyển quốc gia của mình thi đấu tại giải đấu lớn nhất hành tinh. Lần gần nhất Scotland tham dự World Cup là vào năm 1998 tại Pháp, nơi mà tôi, khi còn là một đứa trẻ mê bóng đá hơn mê truyện tranh, đã ngồi dán mắt vào chiếc TV trong căn nhà tập thể ở Hà Nội để theo dõi trận khai mạc giữa Scotland và Brazil. John Collins đã sút phạt đền thành công vào lưới Taffarel, dù chung cuộc Scotland thua 1-2 nhưng họ đã thi đấu đầy tự hào.

Gần đây, Steve Clarke đã công bố danh sách 26 cầu thủ (BBC). Tôi ngồi xem danh sách đó và dùng bút bi đỏ gạch dưới một vài cái tên, thói quen từ thời còn chơi bóng. Không phải để soi từng cá nhân, mà để hiểu Clarke đang suy nghĩ gì.

Lựa chọn chiến thuật của Clarke

Thẳng thắn mà nói, Scotland chưa bao giờ là đội bóng có nhiều ngôi sao nổi bật. Họ không giống như Brazil, nơi Ancelotti vẫn gọi Neymar dù đã ở bên kia sườn dốc cho World Cup lần thứ tư, bất chấp những tranh cãi (Guardian). Scotland chọn cầu thủ vì tinh thần tập thể.

Chiến thuật của Clarke vẫn rất đặc trưng Scotland với sơ đồ ba trung vệ, hai cánh cơ động để bít khoảng trống, tuyến giữa cần cù và chờ đợi tình huống cố định hay phản công nhanh khi chuyển trạng thái. Không hào nhoáng, không cố sao chép Tây Ban Nha hay Đức. Một lối chơi có vẻ đã cũ? Có thể. Nhưng hãy nhớ rằng Morocco tại World Cup 2022 đã dùng lối chơi này để vào tới bán kết, còn Croatia 2018 không cần kiểm soát bóng nhiều hơn đối thủ. Hệ thống ba trung vệ và phản công không tự nhiên là tẻ nhạt — vấn đề là ai vận hành. Clarke có McTominay băng lên, có Robertson xuống biên, đủ để tạo sức ép từng nhịp.

Những cái tên đáng chú ý

Kieran Tierney — Nếu phải chọn một cầu thủ Scotland để giới thiệu cho người chưa từng xem đội tuyển này, tôi sẽ chọn Tierney. Hậu vệ trái sinh năm 1997 từng thi đấu cho Celtic, Arsenal và giờ trở lại Celtic. Tierney là một chiến binh trên sân cỏ, có những trận đấu anh ấy chạm bóng ở cả vòng cấm đối phương lẫn vòng cấm nhà trong cùng một phút. Vấn đề của Tierney là chấn thương, nhưng Clarke vẫn tin tưởng gọi anh vì phong độ tốt nhất của Tierney là không thể bỏ qua.

Scott McTominay — Đây mới là nhân vật chính. Sau khi chuyển sang Napoli mùa 2024, McTominay đã bùng nổ tại Serie A với 12 bàn thắng mùa đầu tiên, một con số ấn tượng với một tiền vệ phòng ngự. McTominay không phải là nhạc trưởng tuyến giữa theo kiểu cổ điển, nhưng khả năng xâm nhập vòng cấm, tì đè và dứt điểm bằng cả hai chân là vũ khí Scotland 1998 không có. Nếu Scotland vượt qua vòng bảng, McTominay sẽ là một phần lý do.

Ross Stewart — Tiền đạo cao 1m93 với tiền sử chấn thương dài, đã từng thi đấu ở các giải hạng dưới Anh, rồi Sunderland và Southampton. Stewart không nhanh, không khéo nhưng đánh đầu tốt và có khả năng làm tường. Clarke chọn Stewart vì Scotland sẽ cần nhiều bóng bổng từ hai cánh.

Craig Gordon — Ở tuổi 43, Gordon là thủ môn lớn tuổi nhất dự World Cup, một độ tuổi mà Buffon đã giải nghệ tuyển. Dù từng bị gãy chân năm 2020, Gordon vẫn có mặt ở đây, dù khả năng cao chỉ là phương án dự bị cho Angus Gunn. Nhưng việc một thủ môn 43 tuổi vẫn đứng trong phòng thay đồ tuyển ở World Cup là minh chứng cho tinh thần Scotland.